Dominium Myscowa

Miejscowości: Myscowa, Kąty, Mytarka, Toki, Świątkówka, Rostayne, Żydowskie, Długie, Radocyna, Wyszowadka, Grab i Ożenna

Powierzchnia:  18 946 morgów i 1001 sążni kwadratowych (10  882,94 ha).

Ludność: około 4500 osób.

Ilość domów: 737.

Właściciel w 1785 roku: Franciszek Lubomirski.

 

Dominium Myscowa

Reklamy

Dominium Żmigród

Dominium Żmigród.

Miejscowości: Żmigród, Żmigród Stary, Siedliska, Hałbów, Krempna, Olchowiec, Ropianka i Wilsznia .

Powierzchnia: 12 600 morgów i 771 sążni kwadratowych (7 272 ha).

Ludność: 3459 osób

Ilość domów: 576.

Właściciel w 1785 roku: Józef Bobowski. Dominium Żmigród 1785

Reforma administracyjna z 1782 roku

Kolejne zmiany administracyjne w Galicji wprowadzone zostały patentem z 22 marca 1782 roku, na mocy którego zniesiono dotychczasowy podział administracyjny kraju likwidując 6 cyrkułów i 19 dystryktów. Na ich miejsce utworzono 18 cyrkułów podlegających bezpośrednio Gubernium. Zmiana ta w znacznym stopniu utrudniła pracę urzędów cyrkularnych, głównie ze względu na znaczną rozległość terytorialną nowych jednostek administracyjnych. Po reformie z 1782 roku obszar Galicji podzielony był na cyrkuły z następującymi siedzibami:

  • Myślenice (od 16 XI 1819 roku Wadowice),
  • Bochnia,
  • Nowy Sącz,
  • Tarnów,
  • Rzeszów,
  • Dukla (od 30 VIII 1791 roku Jasło),
  • Przemyśl,
  • Lisko (od 1784 roku Sanok),
  • Sambor,
  • Zamość,
  • Bełz (od 25 XI 1783 Żółkiew),
  • Lwów,
  • Złoczów (od 25 XI 1783 Brzeżany),
  • Tomaszów (od 25 XI 1783 roku Tarnopol),
  • Mariampol (od 25 XI 1783 Dolina, a następnie Stryj),
  • Stanisławów,
  • Zaleszczyki (od 2 II 1816 Czortków),
  • Brody (od 25 XI 1783 Złoczów).

Na czele cyrkułów stał starosta (niem. Kreishauptmann). Podlegał on bezpośrednio gubernatorowi, który urzędował we Lwowie stolicy Królestwa Galicji i Lodomerii. Ówczesna wyższa kadra urzędnicza miała głównie czeskie pochodzenie, ale wymagano od niej znajomości niemieckiego, który był językiem urzędowym. Trudno było wobec tego znaleźć odpowiednią ilość urzędników.

Urząd cyrkularny składał się ze starosty, 3 lub 4 komisarzy, sekretarza i 2 kancelistów, 1 lub więcej praktykantów oraz 2 posłańców. Starosta był właściwie odpowiedzialny za wszystko, co działo się w podległym mu cyrkule i jedynie drobne sprawy mogli za niego wykonywać urzędnicy. Starosta miał prawo wydawania rezolucji, przyjmował strony, brał udział w ważniejszych komisjach i śledztwach, przynajmniej dwa razy do roku objeżdżał cyrkuł i zdawał raporty o jego stanie do Gubernium. Zadaniem jego było też dozorowanie pracy swoich urzędników i mógł ich karać przez czasową redukcję pensji. W praktyce jednak wiele z tych zadań wykonywali komisarze. Jednak najczęściej ludność miała styczność z komisarzami cyrkularnymi. Było ich zazwyczaj 3 lub 4 w każdym urzędzie cyrkularnym. Pierwszy z nich był właściwie zastępcą i pełnomocnikiem starosty i zajmował się sprawami w biurze. Natomiast pozostali komisarze mieli przydzielone na terenie cyrkułu sekcje, które musieli objeżdżać przynajmniej cztery razy w roku i raportować o wszelkich załatwionych i problematycznych sprawach. Używano ich też do wszystkich komisji i śledztw.

Władza urzędów cyrkularnych podzielona była na pięć resortów: populare, militare, commerciale, camerale i politicum. Do resortu populare zaliczano ewidencję i statystykę ludności. Było to początkowo utrudnione, ponieważ chłopi nie posiadali często własnych nazwisk urzędowych, co powodowało wiele zamieszania. Do resortu militare należały wszystkie sprawy związane z rekrutacją do wojska i nadzorem nad dominiami w tym zakresie, w tym dozór nad urlopownikami z wojska, kwatermistrzostwo, zapobieganie dezercji itp. Commerciale polegało na opiece na sprawami związanymi z rolnictwem, handlem, przemysłem i komunikacją. Camerale związane było z repartycją i egzekucją podatków oraz sprawami celnymi i paszportowymi. Do politicum należał nadzór nad Kościołem i duchowieństwem, publikacja ustaw u rozporządzeń, policja porządkowa, sanitarna i rynkowa, a także sprawy związane z oświatą i szkolnictwem. Jednym z elementów tego resortu było rozstrzyganie sporów między dominiami a chłopami.

Carte_Generale_de_l'Atlas_des_Roiaumes_de_Galicie_et_Lodomerie_(1790)_F.I._Marie

Mapa Galicji z około 1790 roku.

Źródło: Atlas der Königreiche Galizien und Lodomerien : bestehend in einer general Karte dieser beiden Königreiche und in 10. Besonderen Karten der 19. Kreise nach der neuen Eintheilung nebstdem Distrikt der Bukowina in einen Atlas nach astronomischer Beobachtungen, und nach unten beigefingten Maastab verfasst worden von F. J. Maire Hyrd. Ing. ung Geog. In Wien 1790.

Podziały administracyjne Galicji w latach 1773-1775.

W 1773 roku podzielono Galicję na 6 cyrkułów, a te z kolei na dystrykty, których było początkowo 24, potem 59.  Były to cyrkuły; wielicki (9 dystryktów), pilzneński z siedzibą w Rzeszowie (10 dystryktów), bełski z siedzibą w Zamościu (8 dystryktów), lwowski (10 dystryktów), samborski (9 dystryktów), halicki (13 dystryktów).

W 1775 roku zredukowano ilość dystryktów do 19.  Po tej zmianie na terenie Galicji w latach 1775-1782 funkcjonowały następujące cyrkuły: lwowski (dystrykty: Żółkiew, Brzeżany i Brody), halicki z siedzibą w Stanisławowie (dystrykty: Halicz, Zaleszczyki, Tyśmienica i Kołomyja), bełski z siedzibą w Zamościu (dystrykty: Tomaszów, Zamość i Sokal), samborski (dystrykty: Przemyśl, Lesko i Drohobycz), wielicki (dystrykty: Zator, Wiśnicz i Nowy Sącz) i pilzneński (dystrykty: Krosno, Leżajsk i Tarnów).

Mapa Galicji autorstwa Tobiasa Conrada Lottera z 1775 roku przedstawiająca podział Galicji na 6 cyrkułów i 19 dystryktów.

Lotter_Galicja — kopia (2)